Everest Tax

Fiscale visitatie: mag de fiscus echt zomaar uw data kopiëren?

De fiscale visitatie, of het recht van de administratie om toegang te eisen tot de beroepslokalen van de belastingplichtige blijft voor beroering zorgen.

Na hoopgevende rechtspraak omtrent de fiscale huiszoeking in de privéwoning leek de fiscus een grote slag te hebben thuisgehaald wat betreft haar bevoegdheden bij de visitatie van bedrijfslokalen.  Op 20 november 2019 titelden meerdere media: “Fiscus mag uw data kopiëren” (De Standaard), “Fiscus mag uw data kopiëren zonder uw toestemming” (Knack)

Deze artikels bespraken een arrest van het Hof van Beroep te Brussel dd. 9 oktober 2019.  Beëindigt dit arrest de reeds lang aanslepende discussie tussen belastingplichtigen en fiscale administratie over de draagwijdte van de onderzoeksbevoegdheid bij een fiscale visitatie in de bedrijfslokalen?

Dit lijkt na verdere lezing van het arrest niet het geval te zijn.  De specifieke omstandigheden geven de administratie geen carte blanche.

 

fiscale visitatie

 

Algemeen

De fiscale visitatie of de huiszoeking door (meestal) de diensten van de Bijzondere Belastinginspectie is de meest ingrijpende vorm van fiscale controle.  Zij wordt door de fiscale administratie aanzien als een zeer nuttig instrument.  Mede door de technologische evolutie die het mogelijk maakt een backup te maken van het hele computersysteem met alle gegevens van de  belastingplichtige, waarna de belastingadministratie op haar eigen kantoor en met eigen middelen alle informatie kan doorzoeken.

De fiscale visitatie is niet verboden, want ze is uitdrukkelijk opgenomen in de fiscale wetgeving (artikel 319 WIB en artikel 63 W.BTW).  Hoever de fiscus mag gaan is echter een bron van discussies.

Artikel 319 laatste lid WIB bepaalt:

…, mogen door middel van de gebruikte uitrusting en met de bijstand van de personen als vermeld in artikel 315bis, derde lid, de betrouwbaarheid nagaan van de geïnformatiseerde inlichtingen, gegevens en bewerkingen, door inzonderheid de voorlegging ter inzage te vorderen van stukken die in het bijzonder zijn opgesteld om de op informatiedragers geplaatste gegevens om te zetten in een leesbare en verstaanbare vorm. (eigen onderlijning)   

De letterlijke lezing van dit artikel doet vermoeden dat de fiscus niet zo maar op eigen houtje kan overgaan tot inzage, en kopiename, doch dit maar kan mits bijstand van de belastingplichtige.  Deze kan, bij weigering van medewerking, een administratieve sanctie krijgen.  De administratie houdt er een andere interpretatie op na en meent dat zij beschikt over een actief zoekrecht en dat zij dus zonder enige toelating van de belastingplichtige data kan opzoeken, kopiëren en meenemen.

 

Het arrest van 19 oktober 2019

In eerste aanleg had de belastingplichtige nog gelijk gekregen.  De rechtbank van eerste aanleg te Leuven had geoordeeld dat de fiscale administratie digitale informatie enkel mag onderzoeken met bijstand van de belastingplichtige.  De argumentatie van de belastingadministratie dat digitale gegevens gelijk zijn aan boeken en bescheiden, en dus dat de ambtenaren actief op zoek kunnen gaan naar de digitale gegevens en er een een kopie van kunnen maken, volgde de rechtbank niet.  Zonder toestemming is er sprake van een inbreuk op de privacy en mag geen kopie worden gemaakt.

Het Hof van Beroep te Brussel verbrak het vonnis. Het Hof verwijst hierbij onder meer naar een arrest van het Grondwettelijk Hof dd. 12 oktober 2017.  In dit laatste arrest werd geoordeeld dat artikel 319 WIB voldoende waarborgen omvat om misbruik te voorkomen en dat het begrip bijstand gelezen moet worden als ondersteuning. Volgens het Grondwettelijk Hof is de nood aan bijstand een keuze van de ambtenaar.  Dit zal vooral van belang zijn voor het verkrijgen van sleutels, wachtwoorden… De toestemming van de belastingplichtige is hierbij niet vereist, want niet uitdrukkelijk opgenomen in artikel 319 WIB.

Het Hof van Beroep te Brussel vulde dit verder aan met de bemerking dat een volledige kopie van de harde schijf geen inbreuk vormt op de de privacy.  Zulke maatregel is volgens het Hof proportioneel gelet op het doel van de maatregel, namelijk het bestrijden van belastingontduiking.  Daarnaast kan het meewerken met de fiscale visitatie, zoals het mededelen van het paswoord, beschouwd worden als impliciete toestemming.

 

Conclusie

Op basis van dit arrest oordelen dat de fiscus alle gegevens zonder meer mag kopiëren en meenemen, is een te verregaande conclusie.

Uit de feiten blijkt immers dat de controle niet gebeurde bij de belastingplichtige zelf doch bij een andere vennootschap en dat de zaakvoerder actief meewerkte aan de controle.  Deze laatste toonde de weg en gaf toegang tot het computersysteem door de wachtwoorden te verstrekken.  Het is maar nadien dat deze “derde” vennootschap zich verzette door zich te beroepen op het recht op privacy.

De vraag blijft dan of de casus geen andere uitkomst had gehad als de zaakvoerder tijdens de visitatie zelf niet spontaan had meegewerkt?  Bovendien maakt dergelijke verregaande interpretatie van artikel 319 WIB het artikel 315bis WIB, dat voorziet in het verzoek om een kopie van digitale gegevens,  overbodig.  Immers, waarom vragen als de administratie het gewoon zelf kan.

Hoewel het arrest van 19 oktober 2019 zeker weer een stap is in de richting van de (te) ruime interpretatie van de onderzoeksbevoegdheden van de fiscale administratie, in die mate dat zij lijkt meer te kunnen en meer te mogen dan de onderzoekers in een strafzaak, is de discussie over de draagwijdte ervan nog niet beslecht.

Het blijft nuttig U voor te bereiden op een mogelijke visitatie met de focus op de bevoegdheden van verschillende personeelsleden, wat de plichten en rechten zijn …  dit om later te vermijden dat eventuele medewerking als toestemming wordt aanzien.

Everest-Tax staat uw onderneming graag bij om U te begeleiden bij de opmaak van dergelijk actieplan, U bij te staan bij de fiscale visitatie zelf of uw verdediging te voeren wanneer gegevens verkregen uit een fiscale huiszoeking worden gebruikt.

Peter Van Eysendeyk.

Share
Tags: ,